|
Z kart naszej historii...
HISTORIA SPÓŁDZIELCZOŚCI
Ruch
spółdzielczy (i
pierwsze spółdzielnie) powstał i rozwijał się w Anglii pod koniec
XVIII. Jedną z pierwszych spółdzielni była spółdzielnia spożywców
założona w 1843 w Rochdale - Anglia. W początkach XIX w ruch
spółdzielczy objął już większość krajów Europy Zachodniej,
docierając do Polski. Pierwsze polskie spółdzielnie, to spółdzielnie
"kredytowe", zajmujące się gromadzeniem środków pieniężnych i
kredytowaniem drobnej rzemieślniczej i rolnej działalności - tzw
Kasy Stefczyka (tworzone w Polsce na wzór austriackich Kas
Raiffeisena).
W latach 1850 - 1870
takie drobne kasy "samopomocowe", bazujące na ideach spółdzielczych
powstawały w Wielkopolsce (Śrem, Poznań), Galicji (Kraków i okolice) oraz w samej Warszawie. W
późniejszym okresie - aż do odzyskania niepodległości w 1918,
powstawały kolejne formy spółdzielni, aż po spółdzielnie
mieszkaniowe. W okresie międzywojnia spółdzielnie odegrały istotną
rolę w rozwoju kraju, zwłaszcza
w zakresie budownictwa mieszkaniowego, handlu i produkcji rolnej.
Sprzyjały temu zarówno przejrzyste i przyjazne spółdzielczości
przepisy prawne jak i atmosfera, jaka otaczała ruch spółdzielczy i
jego idee. Warto wspomnieć, że w latach 1918 -1939 sądy rejestrowe notują od 12 000 do 16
000 spółdzielni działających na terenie naszego kraju.
Po zakończeniu drugiej wojny światowej ruch spółdzielczy rozwijał
się dwutorowo. W krajach bloku socjalistycznego (w tym i w Polsce)
został wprzęgnięty w walkę ideologiczną na potrzeby nowego systemu.
Pozbawiono spółdzielczość ważnych i istotnych cech takich jak:
samorządność, niezależność, centralizując, kontrolując i
uzależniając ruch spółdzielczy (i spółdzielnie) od decyzji
politycznych i organów centralnych. Dopiero na przełomie lat 80/90 XX wieku, ruch
spółdzielczy w Polsce zaczął odzyskiwać niezależność.
Tymczasem w większości krajów rozwiniętych krajów demokratycznych
spółdzielczość ewoluowała i dostosowywała się do realiów nowoczesnej
gospodarki rynkowej. Przejmując od firm komercyjnych sposoby i
metody funkcjonowania na konkurencyjnym rynku, zachowując jednak
zasady spółdzielczości. Należy pamiętać, że niekiedy znaczna część
zachodnich rynków wybranych branż tworzą właśnie spółdzielnie, są to
zatem duże, prężne i silne organizmy
gospodarcze. Stąd wiele zachodnich spółdzielni oprócz czysto
komercyjnych działań prowadzi również działalność o charakterze
socjalno-edukacyjnym.
SPÓŁDZIELCZOŚĆ MIESZKANIOWA
Spółdzielczość mieszkaniowa jako ruch społeczno - gospodarczy działa ponad
110 lat. Jej początki wiążą się z dniem 27 marca 1890
r. Jest to data założenia pierwszej polskiej spółdzielni
mieszkaniowej w Poznaniu. W ciągu następnych lat
powstały dalsze spółdzielnie mieszkaniowe w Wielkopolsce i
na Pomorzu, a później w innych częściach kraju. W
początkach okresu międzywojennego nastąpiło ożywienie organizacyjne spółdzielczości
mieszkaniowej. Do końca 1921 r. powstało
477 spółdzielni. W dniu 11 grudnia 1921 r. powstała
Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa, czołowy reprezentant nurtu
spółdzielczości lokatorskiej w okresie międzywojennym. Do 1939 r.
powstało na terenie kraju dalszych kilkadziesiąt spółdzielni
posiadających kilka tysięcy mieszkań. Nie odgrywały one
jednak pod względem ilościowym roli w zaspokajaniu potrzeb
mieszkaniowych. W latach 1945 - 1949 spółdzielczość, będąc
uzupełniającą formą zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, spełniała
szczególną rolę społeczną i gospodarczą.
FLAGA RUCHU SPÓŁDZIELCZEGO
Międzynarodowy Związek Spółdzielczy przyjął tęczę jako flagę
ruchu spółdzielczego - symbol postępu i pokoju - w 1925 roku.
Flaga ma siedem kolorów: fiolet, indygo,
niebieski (błękit), zielony, żółty, pomarańczowy i czerwony.
HYMN RUCHU SPÓŁDZIELCZEGO
Słowa hymnu Spółdzielców
"Oto staje nas wolna gromada" napisał w 1925 roku Kazimierz Andrzej
Czyżowski, muzykę zaś w tym samym roku skomponował Lucjan Rogowski.
Hymn Spółdzielców został nagrany przez Chór i Orkiestrę
Państwowej Filharmonii w Rzeszowie im. Artura Malawskiego.
|